SON DAKİKA

ABD İLE GÜVENSİZ BÖLGE!..

DÜNYA, GÜVENLİK, SİYASET, YORUM & ANALİZ

MÜŞTEREK HAREKAT MERKEZİ!..

GÜVENLİK, YAZARLAR, YORUM & ANALİZ

GAP’I GAPTIRDIK MI?

40 yıllık mazisi ile Cumhuriyet tarihimizin en önemli yerli ve milli yatırımı olan GAP Kalkınma projesinde geçmiş 10 sene içinde kamu yatırımlarından ayrılan pay ve sektör bazlı projelerde hissedilir derecede gecikmeler olmuş ve fakat durum adeta kamuoyunun  gündeminden kaçırılmıştır. GAP Bölgesinde tarımsal alanların dolaylı olarak yabancıların kontrolü altına girdiği iddiaları ise güvenlik açısından iyi irdelenmesi ve kontrol edilmesi gereken bir diğer konu…

Bu haber 18 Temmuz 2019 - 22:48 'de eklendi ve kez görüntülendi.

40 yıllık mazisi ile Cumhuriyet tarihimizin en önemli yerli ve milli yatırımı olan GAP Kalkınma projesinde geçmiş 10 sene içinde kamu yatırımlarından ayrılan pay ve sektör bazlı projelerde hissedilir derecede gecikmeler olmuş ve fakat durum adeta kamuoyunun  gündeminden kaçırılmıştır.

GAP (Güneydoğu Anadolu  Projesi), Fırat ve  Dicle nehirleri üzerinde  hidroelektrik santralleri, sulama baraj ve kanalları kurmayı ve bölgede tarımdan sanayiye, eğitimden sağlığa dek, kalkınmayı hedefleyen bütünleşik   bir projedir.  GAP’ın, proje etüd aşamalarına göre farklı başlangıç tarihleri olsa da, 1977 tarihi  esas alınabilir. Resmi kuruluşu 1989 yılıdır.

GAP, yalnız elektrik elde etmek  için  değil, en az bunun kadar önemli olan bir ‘sulama’  projesidir. Amaç, Türkiye’yi besleyebilecek büyüklükte ve verimlilikte olan Mardin, Urfa, Antep,  Diyarbakır bölgesinin sulama suyunun sağlanması, modern tarım yöntemleriyle yerli tohumlarla hububat elde edilmesidir.

GAP İdare  Başkanlığı’nın    rakamlarına göre;  “Türkiye’de sulanabilir 8,5  milyon  hektar arazinin yüzde 20’si, GAP Bölgesi’nde yer   almaktadır.

Özellikle son  1O yılda GAP   yatırımlarında bir azalma  olduğu  gibi, yazılı ve görsel basında konu olmayan GAP  projesinin  başta tarımsal  sulama, arazi toplulaştırması ve sanayi gibi  yatırımlarında görülen bu  durulmanın ve hissedilir yavaşlamanın nedeni sorgulanmalıdır.

Kuzey Irak bölgesine müteahhitlerimiz  devlet destekli yatırım üstüne  yatırım yaparken, bölgeye elektrik ücretsiz verilirken; aynı su havzası  içinde   bulunan  GAP havzasının, adeta; “Kuzey-Güney  Kıbrıs” ve “Filistin-İsrail”  gibi gelişmişlik farkı yaratma amaçlı ikili kutup modelini çağrıştıran benzerlikleri ile gelecekte ekonomik il(ti)haka zemin  hazırlamaya yönelik bir jeopolitik  bir üst aklın  öngörüsünü; Ahmet Davutoğlu’nun “Stratejik Derinlik” kitabında bulmak mümkündür.

Şöyle diyor Davutoğlu:  “Kürt meselesinin jeo-ekonomik arka planında ise bu jeopolitik yapının kaçınılmaz olarak kurduğu petrol-su-petrol dengesi yatmaktadır… Türkiye’nin GAP projesi ile bu jeo-ekonomik hattın merkezinde yeni bir kaynak-güç  ilişkisi kurmaya başlaması, diğer güçlerin bu meseleye yönelik ilgilerini artırmış ve belki de PKK terörünü tırmandıran bölge dışı tahriklerin bir tür gerekçesi olmuştur.”

Aradan geçen 40 yılda, sadece 13 baraj, 7 hidroelektrik santrali tamamlandı. Proje tamamlandığında 1.7 milyon hektarlık alanın sulanması planlanırken, sulama projelerinin sadece yüzde 13’ü gerçekleştirilerek 222 bin hektar alan sulamaya açıldı.

Sulama projelerinin yüzde 7’si inşa halinde, yüzde 25’i ihale aşamasında, yüzde 55’i ise planlama aşamasında bulunuyor.

Ankara Ticaret Odası’nın raporuna göre, GAP’taki gecikme büyük yatırımları aksatırken, bunun diğer alanlara da olumsuz yansımaları olduğu vurgulandı. Örneğin GAP Uluslararası Kargo Havalananının bitirilmemesi, tarımda ciddi bir sorun yaşanmasına neden oluyor. Havaalanı gibi otoyol yapımı da henüz tamamlanmadı.

Mersin-Gaziantep otoyolu açıldı ancak, Gaziantep-Şanlıurfa ve Şanlıurfa’yı Mardin üzerinden Habur’a bağlayacak otoyol inşaatı bitirilemedi. Yine demiryolu gibi hiç başlanmamış yatırımlar da mevcut. GAP’taki gecikme, tarımın yanı sıra, hayvancılık, sanayi ve istihdamda da istenen hedeflere ulaşılmasını engelledi.

GAP’ın, yaklaşık 40 yılda sadece yüzde 15’i tamamlanabildi. 1.8 milyon hektar arazinin %45’i sulu tarıma açıldı. Sulama ana kanallarının yapımı da ağır ilerlemekte.

Toplam kamu yatırım tahsislerinde 2009 itibariyle yüzde 14,5 olan GAP’ın payı, 2018 itibariyle yüzde 6 ’ya kadar düştü.

Urfa’daki bazı muhtelif bankalar aracılığıyla çiftçilere arazi ipotek etme karşılığında bedelinden daha yüksek miktarlarda krediler verilmektedir. Bu borcun altına giren ve ödeyemeyen çiftçinin arazisini ya direk, ya da ihale ile alacağına karşılık, kendi aracılarından birinin adına tapuyu aldıkları iddia edilmektedir. Ve bu bankaların yabancı sermaye sahibi olan “Yabancıların” elinde olması manidardır. Harran Ovasında 3 köyün tamamıyla yabancılar tarafından satın alındığı iddia edilmektedir.

GAP bölgesine giren illerde, yabancılara ve Türk ortaklı yabancılara kaç hektar tarımsal alan satışı yapıldığı, Suriye sınırımızdaki mayınlı bölgenin akıbeti gibi konulardan kimse bahsetmemekte, bu konular neredeyse devlet sırrı kapsamında görülmektedir.

Bu bağlamda; Projenin tamamlanması ve bölge ekonomisi ve sosyal yapı üzerine olan olumlu geri dönüşlerini alma süresi çok uzamıştır.

Bölge planlaması ve planlı kalkınma felsefesinden uzaklaşan devlet aklı maalesef il bazında Kalkınma ajansları ile yürütmeye çalıştıkları bu görevi esasen verimli düzeyde yapamamaktadırlar.

GAP Kalkınma İdaresi Başkanlığı’nın kurumsal yetkilerinin güncellenerek bölgesel yatırımcılar ve sivil inisiyatifin aktörlerince daha etkin hale getirilememesi de, ayrıca kapsamlı olarak ele alınması gereken bir konu olarak ele alınmayı beklemektedir.

Tahir Çalgüner/DipDalga.com

HABER HAKKINDA GÖRÜŞ BELİRT

Yorum Yok

Bu yazı yorumlara kapatılmıştır.

PİYASALARDA SON DURUM

  • DOLAR
    -
    -
    -
  • EURO
    -
    -
    -
  • ALTIN
    -
    -
    -
  • BIST 100
    -
    -
    -

EN ÇOK KAZANANLAR

    EN ÇOK KAYBEDENLER

      EN ÇOK İŞLEM GÖRENLER

        BUGÜN 1000TL NE OLDU?

        • -

          BORSA

        • -

          DOLAR

        • -

          EURO

        • -

          ALTIN